Συνολικά από δεκαεφτά διαφορετικές χώρες της Ευρώπης προέρχονται οι ξένοι προπονητές, που κλήθηκαν κατά καιρούς να καθοδηγήσουν τους «ασπρόμαυρους» και να καθίσουν στον πάγκο τους.
Ποια από αυτές παρουσιάζει τις περισσότερες… προτιμήσεις; Στην κορυφή παρατηρείται…ισοπαλία, αφού η Σερβία και η Αυστρία έχουν από επτά εκπροσώπους η καθεμία. Για πολλούς, ειδικά τους νεαρότερους, η αναφορά της Αυστρίας προκαλεί έκπληξη. Και δικαιολογημένα, αφού μόνο δύο προπονητές, οι Βάλτερ Σκότσικ (πρωταθλητής τη σεζόν 1984-85, στη φωτογραφία δίπλα στον Γιώργο Κούδα) και Ρολφ Φρίνγκερ δούλεψαν μετά την καθιέρωση του επαγγελματικού ποδοσφαίρου στη χώρα μας, ενώ ένας τρίτος, ο Καρλ Ντούρσμπεκτ, πρόλαβε για λίγο την Α΄ Εθνική (1961-1963). Τρεις Αυστριακοί, οι Βίλυ Σέφτσικ, Νίκο Πόλτι και Βάλτερ Πφέφρερ, βρέθηκαν στη Θεσσαλονίκη για λογαριασμό του ΠΑΟΚ τη δεκαετία του ’50, ενώ ο Ρούντολφ Γκάσνερ, που υπήρξε ο πρώτος ξένος τεχνικός στην ιστορία του Δικεφάλου, εργάστηκε προπολεμικά (1931-1932).
Ένας Σέρβος, ο Ζάρκο Μιχαΐλοβιτς, οδήγησε τον ΠΑΟΚ στην εποχή της Α΄ Εθνικής (1959-1961), ενώ τέσσερα χρόνια αργότερα ακολούθησε ο Μίλε Κος. Χρειάστηκε να περάσουν σχεδόν τρεις δεκαετίες, προκειμένου να παρουσιαστεί ένας συμπατριώτης τους προπονητής στην Τούμπα, ο Λιούπκο Πέτροβιτς. Τη δεκαετία του ’90, στον πάγκο του Δικεφάλου κάθισε κι ο Ντράγκαν Κοκότοβιτς, ενώ ο Μόμτσιλο Βούκοτιτς έκανε την εμφάνιση του σχεδόν δέκα χρόνια αργότερα. Την επτάδα των Σέρβων συμπληρώνουν οι Βλάνταν Ίβιτς και Αλεξάνταρ Στανόγεβιτς.
Υπάρχουν επίσης και οχτώ χώρες, που έχει δώσει η καθεμία από μόνον έναν προπονητή. Πιο συγκεκριμένα, αυτοί ήταν (πριν ακόμη καθιερωθεί το επαγγελματικό πρωτάθλημα) ο Ουαλός Αϊβορ Πάουελ, ο Βορειομακεδόνας Γιάνε Γιανέφσκι, ο Άγγλος Λες Σάνον, ο Βορειορλανδός Μπιλ Μπίγκαμ, ο Πολωνός Εγκον Πίχατσεκ. Και μετά τη σεζόν 1979-80 ακολούθησαν ο Γερμανός Χάινς Χέερ, ο Ουκρανός Ολεγκ Μπλαχίν κι ο Σουηδός Γκίντερ Μπένγκτσον.
*Moναδικός ξένος και μη Ευρωπαίος προπονητής, που κάθισε στον πάγκο του ΠΑΟΚ είναι ο Πάμπλο Γκαρσία. Ο Ουρουγουανός τεχνικός διαδέχτηκε τον Φερέιρα στα τέλη Οκτωβρίου του 2020, παραμένοντας στο τιμόνι του Δικεφάλου μέχρι την ολοκλήρωση εκείνης της σεζόν.
ΌΤΑΝ ΟΙ ΟΛΛΑΝΔΟΙ ΕΙΧΑΝ ΓΙΝΕΙ… ΜΟΔΑ
Ιδιαίτερα ισχυρή εκπροσώπηση έχουν η Ουγγαρία και η Ολλανδία, αφού καθεμία από αυτές «έδωσε» από πέντε προπονητές. Ειδικότερα για την Ολλανδία, είχε γίνει…μόδα στο δεύτερο μισό τα δεκαετίας του ΄80, όταν και βρέθηκαν στην Τούμπα κατά σειρά οι Τάις Λίμπρεχτς, Ρίνους Ισραελ και Ρομπ Γιάκομπς.
Λίγα χρόνια αργότερα ακολούθησε ο Άρι Χάαν, ο οποίος στη δύση της δεκαετίας του ’90 πήρε ξανά θέση στον πάγκο του Δικεφάλου. Κι ο κύκλος έκλεισε με την προ δεκατριών χρόνων παρουσία του Χουμπ Στέφενς.
Όσο για τους Ούγγρους, ο τελευταίος εκπρόσωπος τους ήταν ο Παλ Τσερνάι (1983-1984). Είχε προηγηθεί –σε δύο θητείες-ο Γκιούλα Λόραντ και, ακόμη παλαιότερα, οι Ερμάο Χόφμαν, Γκιόργκι Μπαπολτσάϊ και Γιάνε Τσάκναντι. Φυσικά, αυτός που ξεχωρίζει από τους Μαγυάρους είναι ο Λόραντ, που χάρισε στον ΠΑΟΚ το πρώτο πρωτάθλημα Α΄ Εθνικής της ιστορίας του, την περίοδο 1975-76.
ΟΙ… ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΙ ΡΟΥΜΑΝΙΑΣ-ΚΡΟΑΤΙΑΣ
Οι Ρουμάνοι έκαναν την εμφάνιση τους στον ΠΑΟΚ από τα μέσα της προπερασμένης δεκαετίας και μετά. Την αρχή έκανε ο Ίλιε Ντουμιτρέσκου, ακολούθησε ο Λάσλο Μπόλονι, με τελευταίο –και πολύ πρόσφατο-εκπρόσωπο τον Ραζβάν Λουτσέσκου. Τρεις προπονητές έδωσε στον ΠΑΟΚ και η Κροατία: αρχές της δεκαετίας του ΄70 ήταν ο Ιβάν Χόρβατ, αρχές της δεκαετίας του ΄90 ο Μίροσλαβ Μπλάζεβιτς, ενώ στα μέσα της περασμένης δεκαετίας ήταν ο Ίγκορ Τούντορ.
Εξάλλου, εκτός από την Πορτογαλία (Φερνάντο Σάντος και Αμπέλ Φερέιρα), δύο εκπροσώπους μετράει και η Βοσνία. Πρώτος ήταν ο Μπράνκο Στάνκοβιτς (1976-1977) και δεύτερος ο Ντούσαν Μπάγεβιτς.
